آفات زعفران

با توجه به اهمیت زیاد زعفران و نقش فوق العاده زعفران در مناطق کم آب و کویری کشور، آفاتی مانند جوندگان حشرات، و کنه های گیاهی در مزارع، دیده شده که باعث خرابی زمین و کاهش محصول می گردند. آفاتی که تاکنون خسارت زایی آنها مشخص گردیده است شامل:

۱- جوندگان:

۱-جوجه تیغی

جوجه تیغی بزرگترین حمله کننده به مزارع زعفران می باشد. مشخصه ی حمله جوجه تیغی به مزارع این است که این حیوان زمین را میکند ،بنه ها را از خاک خارج میکند و آنها را می خورد و غلافهای بنه را باقی می گذارد.

۲-موش کور

فعالیت موش کور عمدتا در داخل لانه می باشد.لانه موش کور بسیار گسترده بوده ودارای راهروهای طویل و سوراخهای زیاد به عمق ۱۵تا۲۰ سانتی مترمی باشد که سوراخها اغلب در زیر خاک می باشد این موش بیشتر در مناطق کوهپایه ایی زندگی می کند.

۳-موش حقیقی

موش حقیقی و یا موش ورامین در تمام طول سال فعالیت دارد و تا ۶ نسل ایجاد می کند. بنابراین درمزارع با توجه به سیستم لانه کنی باعث خرابی زمین، هدر رفتن آب و نابودی بنه ها در مزارع می گردد.

روشهای موثر در مبارزه با جوندگان

مبارزه به چهار روش می باشد:

۱-شکار و معدوم نمودن جوندگان.

۲-ایجاد موانع استفاده از توری مرغی به ارتفاع ۱ متر بالای زمین و ۳۰ سانتی متر زیر زمین در اطراف مزارع

۳- استفاده از طعمه مسموم در داخل مزارع،تونلها و راهروها-جوجه تیغی علاقه زیادی به خوردن تخمه کدو دارد. بنابراین توصیه می گردد جهت تهیه طعمه مسموم از تماس مستقیم دست به طعمه خودداری شود و بهتر است با دستکش تخمه و یا هر طعمه دیگر نظیر گندم یا سیب زمینی پوست گرفته راشسته و پس از خشک شدن به ازاء هر یک کیلو گرم طعمه، یک قاشق غذاخوری روغن مخلوط نموده و سپس ۲۰ گرم سم فسفردوزنگ را به آن اضافه نموده ودرهنگام غروب ضمن خراب کردن تمام تونلها و راهروها درهنگام غروب روز بعد تونلها و راهروهای باز شده را که نشانه وجود حیات و فعالیت جوندگان است را طعمه قرار دهید.

۴- استفاده از سموم گازی و قرص های فستوکسین در این روش توصیه می گردد مانند روش قبل عمل نموده و ۱یا۲ قرص را داخل پارچه ای مرطوب گذاشته و در داخل تونلهای فعال قرار دهید.

۲- کنه زعفران :

در مزارعی که سابقه کاشت زعفران طولانی تر است و یا اصول صحیح کاشت رعایت نمی شود کنه زعفران بیشتر مشاهده می گردد . کنه زعفران، بنه ها را غالبا از محل زخمها و گاهی ازقسمت های سالم مورد حمله قرار می دهد و ضمن تغذیه و ایجاد تونلی در داخل بنه، شروع به زاد و ولد و ایجاد حفره هایی دربنه می کند. این حفره ها به تدریج گسترش یافته و باعث ورود عوامل قارچی و تسریع عمل پوسیدگی بنه ها می گردد. بوته هایی که بنه آنها توسط کنه مورد حمله قرار گرفته است دارای برگ های ظریف و کوتاهتر از بوته های سالم می باشند واین گونه برگ ها زودتر از معمول خزان می کنند بنابراین نشانه ی خسارت کلی این آفت پس از چند سال تنک شدن مزرعه می باشد. کنه در شرایط مناسب رشد در بهار و پاییز در سطح مزارع زعفران فعالیت می کند ودر تابستان به دلیل گرمای شدید خشکی خاک و در زمستان به دلیل سرما و برودت هوا جمعیت کنه ها کاهش می یابد.

جهت پیشگیری و کنترل کنه در مزارع در حال احداث توصیه میگردد:

۱- بیرون آوردن بنه ها از زمین به صورت خشکه کن انجام گردد.

۲- بنه های سالم و بدون لکه های تیره برای کشت انتخاب گردند.

۳- بنه ها قبل از کاشت حتما با قارچ کش و کنه کش مناسب ضد عفونی گردند.

۴- عمق کاشت بسته به بافت خاک ۱۵ تا ۲۰ سانتی مترانتخاب گردد.

۵- از آبیاری مزارع در طول تابستان خودداری شود.

۶- از خاک برداری مزارع جهت کاشت مجدد زعفران خودداری گردد.

۷- هر دوسال یکبار خاک زراعی سبک در طول تابستان به ارتفاع ۱تا۲ سانتی متر اضافه گردد تا عمق کاشت بنه ها ثابت بماند.

۸- در موقع کاشت تعداد بنه بیشتری در واحد سطح استفاده گردد تا مزرعه در مدت زمان کوتاهتری به برداشت اقتصادی برسد و کنه ها فرصت کمتری برای افزایش جمعیت داشته باشند.

۹- کود دامی گاوی پوسیده و عاری از علف هرز مورد استفاده قرار گیرد زیرا به تجربه ثابت شده که کودهای گوسفندی و مرغی برای زراعت زعفران مناسب نیستند.

۱۰-از انتقال بنه های زعفران مناطق آلوده به سایر نقاط جلوگیری گردد.

۳- تریپس بنه

از آغاز فصل رویش زعفران تا اواخر آن تریپس بر روی برگها دیده می شود و تا موقعی که برگهای زعفران سبز است از جمعیت بالایی برخوردار است خسارت تریپس روی برگهای زعفران به صورت پیدایش نقاط زرد تا سفید رنگ بوده که پشت این نقاط محل فرو نمودن آرواره های تریپس می باشد. برگهایی که شدیدا آلوده به تریپس هستند زودتر خزان میکنند و به طور مستقیم باعث کاهش محصول زعفران سال آینده می گردد. ازآنجایی که جمعیت بالای این آفت در اواخر فصل رویشی زعفران دیده می شود به نظرمی رسد که نیازی به مبارزه شیمیایی نمی باشد.
بیماریهای زعفران

بیماریهای مهم زعفران شامل:

۱- پیچیدگی و فنری شدن کلاله

در این بیماری کلاله ها شبیه به فنر پیچیدگی پیدا می کنند. ودرمواردی نیز کلاله ها از محل پیچیدگی قطع شده ومی افتند. علت این عارضه دقیقا مشخص نیست هر چند احتمالاتی از جمله سن بنه ها، وضعیت تغذیه گیاه و نوع گیاه، شرایط فیزیولوژی گیاه و وجودعوامل ویروسی ومیکوپلاسمایی را می توان نام برد.

۲-پوسیدگی بنه

پوسیدگی ناحیه گردن، شکم بنه وقسمت تحتانی بنه در مزارع کمتر مشاهده شده و ضرر اقتصادی ندارد. درپوسیدگی تحتانی بنه، بنه ها کوچکتر از حد طبیعی بوده و درضمن خود بوته نیزکوتاه تر ازحد نرمال می باشد، که این به دلیل نامتعادل بودن وضعیت آبیاری وحاصلخیزی خاک و سایر شرایط نامناسب خاک و یا عوامل بیماریزا ممکن است بوجود آید.

۳-بیماری قارچی رایزوکتونیا

این بیماری توسط قارچ ایجاد می گردد. این قارچ از طریق غلاف های خارجی روی بنه وارد بنه میشود و باعث پوسیدگی ریشه و زردشدن برگها و ایجاد لکه های کوچک سفید رنگ بر روی بنه ها می شود که با پیشرفت بیماری، کپک ها به رنگ بنفش در می آید و باعث پوسیده شدن داخل و خارج بنه ها می گردد. این بیماری در کشورهای اسپانیا و فرانسه بیشتر مشاهده می گردد. جهت جلوگیری از این بیماری توصیه می شود قبل از کاشت ابتدا یک یا دو لایه از غلاف محافظ بنه را برداشته و برای ضد عفونی، بنه ها به مدت ۱تا۳ دقیقه در محلول ۵درصد سولفات مس قرارداده شود. چنانچه آلودگی خیلی زیاد باشد باید بنه ها را از زمین خارج و معدوم نمود. در مبارزه با بیماریهای قارچی توصیه میشود از تناوب زراعی وضد عفونی نمودن زمین آلوده با سولفوردو کربن در ۲ نوبت و ضد عفونی بنه ها استفاده گردد.

۴- بیماری سیاهک زعفران (تاکونTacon )

عامل این بیماری قارچی به نام(fumago ) فوماگو است که بر روی برگها و بنه ها رشد می کند و راه مبارزه با آن سوزاندن برگها و بنه های آلوده می باشد.

۵- بیماری زردی (یا کلروز برگها)

احتمالا به علت فقر عناصر غذایی و یا آهکی بودن زمین و یا کمبود عنصر آهن برگها زرد شده که با اضافه نمودن کودهای (ازته،فسفاته، پتاسه) به زمین و محلول پاشی مزرعه با محلول سولفات آهن و یا سایر کودهای حاوی عنصر آهن به نسبت ۱تا ۲ در هزار جهت درمان این بیماری فیزیو لوژیکی موثر است.

مرچع: مهام کشت